دانستی های پزشکی

نکات کلیدی در مراقبت از کلیه‌ها

مراقبت از کلیه ها
مراقبت از کلیه ها

 

کلیه‌ها دو عضو لوبیایی شکل هستند که وظایف متعددی در بدن ایفا می‌کنند.

ازجمله وظایف کلیه‌ها:

  • تصفیه خون از مواد زائد و دفع متابولیت‌‌های بدن از طریق ادرار
  • تولید و ترشح هورمون
  • حفظ تعادل مایعات و اسید و باز بدن

گاهی تعادل مایعات و اسید و باز بدن برهم می‌ریزد و حجم سموم و مواد زائد آن‌قدر زیاد می‌شود که کلیه‌ها برای حفظ عملکردشان به مراقبت و درمان احتیاج پیدا می‌کنند.

 درواقع بیماری‌های کلیوی بیماری‌های خاموش هستند و تا زمانی که به مرحله پیشرفته وارد نشوند علائم خاصی از خود نشان نمی‌دهند.

معمولاً کاهش عملکرد کلیه‌ها در شرایط مزمن برگشت‌پذیر نیست، بنابراین لازم است بیماری‌های کلیه به‌سرعت و در مراحل اولیه تشخیص داده شود تا بتوان سرعت پیشرفت بیماری را کند و متوقف کرد. اگر عملکرد کلیه‌ها به کمتر از ۱۰ درصد نرمال کاهش یابد، دیالیز کلیه و یا پیوند کلیه ضروری است.

دیالیز چیست؟

دیالیز یک درمان برای نارسایی کلیه است که در آن حذف مواد زائد و آب اضافی از خون به کمک فیلتر کردن آن از طریق یک غشاء خاص انجام می‌شود.

 

عوامل خطرزا و مضر برای کلیه‌ها

داروها

مصرف بسیاری از داروها باید کاهش پیدا کند و حتی برای افرادی که ناراحتی کلیه دارند ممنوع گردد.

  • داروهای مسکن که در گروه NASIDs قرار می‌گیرند مثل آسپیرین و ایبوبروفن، استاتین ها
  • داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ابوپروفن و ناپروکسن،
  • آنتی‌هیستامین‌ها مانند رانیتیدین و سایمیتیدین
  • آنتی‌بیوتیک‌ها مانند فالوسپورین ها، متی سیلین، سیپروفلوکساسین و سولفونامیدها
  • داروهای رقیق‌کننده خون مانند فنی توین و تریدیون
  • داروهای شیمی‌درمانی
  • برخی داروهای پوکی استخوان مانند زولدرونیک اسید

بیماری‌ها

  • دیابت، فشارخون بالا، چاقی، بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس، کلسترول بالا، بیماری‌های مثانه مانند رفلاکس مثانه، بیماری مرتبط با عروق خونی، اختلالات روانی مانند ترس

 

سایر عوامل خطرزا و مضر برای کلیه‌ها

  • فلوراید موجود در آب آشامیدنی
  • جیوه امالگام استفاده‌شده برای پر کردن دندان
  • وسایل خانه و آشپزخانه از جنس تفلون، آلومینیوم
  • آفت‌کش‌ها، مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده
  • قندها، شیرین‌کننده‌های مصنوعی، سودا، مواد غذایی پرچرب، نمک زیاد، کافئین، لبنیات، نوشیدنی‌های الکلی
  • سیگار کشیدن و اعتیاد به مواد مخدر
بیشتر بخوانید:   داروهای کاهش وزن چه عوارضی دارند؟

 

علائم و نشانه‌های بیماری‌های کلیوی

همان‌طور که گفته شد بیماری‌های کلیوی با نشانه‌های کمی قابل‌تشخیص هستند و برای تشخیص دقیق نیاز به بررسی منظم وضعیت سلامتی بدن توسط پزشک است. در اینجا برخی از علائم و نشانه‌ها ذکر می‌گردد:

  • وجود خون در ادرار
  • تغییر در دفعات دفع و مقدار ادرار به‌خصوص هنگام شب
  • درد یا سوزش هنگام دفع ادرار
  • وجود کف در ادرار
  • تورم بدن به‌خصوص اطراف چشم و مچ پا
  • درد در زیر دنده‌های پایین قفسه سینه که کلیه‌ها در آنجا قرار دارد.
  • درد در پهلوها
  • خستگی، احساس ناخوشی، کاهش قدرت تمرکز
  • از دست دادن اشتها
  • تهوع و استفراغ
  • تنگی نفس

پیشگیری و درمان:

تشخیص زودهنگام بیماری کلیوی می‌تواند نجات زندگی باشد. هدف از درمان، کاهش آسیب کلیه از طریق رفع علل بیماری کلیوی است که معمولاً به‌ معنی کاهش فشار و کلسترول بد خون، کنترل قند خون، تعادل الکترولیت‌ها، کاهش پروتئین در ادرار، کنترل سطح سدیم، پتاسیم، کلسیم، فسفر و مایعات بدن است.

راهکارهایی که به حفظ سلامت کلیه کمک می‌کند شامل:

 

  • اجتناب از تماس و استفاده از مواد سمی مانند وسایل تفلون، آفت‌کش‌ها، مواد شوینده و…
  • مصرف میوه و سبزی‌ها کافی، همراه با گوشت و مرغ ارگانیک
  • تأمین عناصر ضروری بدن مانند ویتامین D،E، C،B12، منیزیم و آنتی‌اکسیدان‌ها
  • پرهیز از مصرف قندها، سودا و شیرین‌کننده‌های مصنوعی، غذاهای فراوری‌شده با نمک و چربی‌های ترانس و استفاده از روغن‌های طبیعی مانند روغن‌زیتون، روغن کنجد و چربی‌های امگا ۳
  • نوشیدن مقدار کافی آب در طول روز و با فواصل زمانی مناسب و پرهیز از نوشیدن نوشابه‌های گازدار و آبمیوه‌های صنعتی
  • کنترل وزن از طریق رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی. اختصاص دادن ۳۰ دقیقه در روز به ورزش‌های سبک مانند پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری، ایروبیک
  • پرهیز از استعمال سیگار، مواد مخدر و مصرف نوشیدنی‌های الکلی و کافئین دار
  • کنترل منظم قند خون و فشارخون

 

به یاد داشته باشید که اجتناب از تمام سموم، ورزش منظم، همراه با رژیم غذایی متعادل و نوشیدن مقدار زیادی آب، کمک خواهد کرد که کلیه‌های وظایف خود به‌خوبی و در بهترین شرایط انجام دهند.

بیشتر بخوانید:   اختلالات تیروئید در کودکان و نوجوانان